داستان نویسی از جنگ دوم جهانی به بعد به گونه ای است كه نمی توان آن را در یك طبقه مشخص گنجاند:  این رشته ادبی بسیار متنوع  و دارای جنبه های چندگانه است. جریان های بین المللی مانند اگزیستانسیالیسم اروپائی و رئالیسم جادویی آمریكای لاتین به آن حیات تازه ای داده ، و در همان حال عصر الكترونیك نیز دهكده جهانی را به ارمغان آورده است. زبان محاوره ای تلویزیون نیز زندگی تازه ای به سنت شفاهی بخشیده و سبك شفاهی وسائل ارتباط جمعی و فرهنگ عامه به نحو روز افزونی بر داستان سرائی اثرگذاشته است و ...

اگر انقلاب مشروطه را نقطه‌ای روشن در جنبش روشنفکری ایران بدانیم و کودتای ۲۸ مرداد ۱۳۳۲ و سرنگونی دکتر محمد مصدق را نقطه‌ای تاریک، و اگر رویداد و نهضت مذهبی ۱۳۴۲ را سنگ بنای تفکیک روشنفکر دینی و غیردینی و انقلاب ۱۳۵۷ را تداخل اجباری و ضروری روشنفکران دینی و غیردینی بدانیم، حوادث میان سال‌های ۱۳۴۷ تا ۱۳۷۷، ما را به علت پیدایی کانون نویسندگان و چرایی مواضع ضد متحجرانه آن رهنمون خواهد شد.
مجال نیست از نقطه‌ی روشن مشروطه شروع کنم، اما لازم است اندکی بعدتر به ظهور رضاشاه پهلوی با آن دیکتاتوری پدرانه و آمرانه از دل مشروطه‌ی آزادیخواه و ظهور تقی ارانی مارکسیست و گروه ۵۳ نفر از دل دیکتاتوری رضاشاهی اشاره کنم. هر دو حوادثی نابهنگام و چون میوه‌ای ناپخته بودند که دل درد جامعه روشنفکری را همراه آوردند. جامعه‌ای که نتوانست انبوه پدیده‌های مدرن را هضم کند، یک تناقض بزرگ را در ذهن تنبل خودِ آن روزگارش کاشت و ...

هفتاد و یکمین شماره مجله بخارا با تصویری از دکتر محمدامین ریاحی منتشر شد و از شنبه چهارم مهرماه در دسترس علاقه‌مندان قرار می‌گیرد. آن‌چه در این شماره بخارا می‌خوانیم:
سرمقاله‌
گوشه امن‌ \ دکتر هوشنگ‌ دولت‌آبادی‌

فلسفه‌
نویسندگان‌ و اید‌ئولوژی‌ \ جرج‌ ارول‌ \ دکتر عزت‌الله‌ فولادوند ۱۷

یاد استاد
سیره استاد ما ادیب‌ \ دکتر محمدرضا شفیعی‌ کدکنی‌ ۳۲

نقد ادبی‌
زیاد و کم‌ گوگول‌ \ احمد اخوت‌ ۶۴ و ...

با آن که ميرزا فتحعلي آخوند زاده و ميرزا آقا تبريزي حركت هايی را در جهت تئاتر امروزی راه انداختند، اما تئاتر ملي در 1292 آغازي است بر حركت هاي مدرن تئاتر ايران. حركتي كه به همت  محقق الدوله و جمعی از رجال فرهیخته و متمول در بالا خانه ی مطبعه فاروس در لاله زار آغاز شد و با ادامه حركت توسط ظهير الدوله، مويد الممالك ارشاد، ذكاء الملك فروغي، تيمور تاش، ذبيح بهروز، علی دریا بیگی،  غلامعلي فكري، حسن مقدم، علينقي وزيري، ميرزاده عشقي، محمود ظهيرالديني، لرتا، عنايت شيباني، سيد علي نصر، عبدالحسين نوشين، فضل الله بايگان، رفيع حالتي، اسماعيل مهرتاش، خان بابا صدري، عصمت صفوي، مهدي نامدار، محمود بهرامي، مهدي فروغ، علي اصغر گرمسيري، ابوالقاسم جنتي، ايران دفتري، نصرت كريمي، غلامحسين نقشينه و... در قالب گروه های؛ تئاتر ملي ايران، كلوپ ایران جوان ( كلوپ فرنگ رفته ها )، كلوپ موزيكال ( اپرت و اپرا )، كمدي اخوان ( كمدي هاي انتفادي )، كمدي ايران ( آثار درام نويسان فرانسوي؛ مولير، لابيش و ... )، جامعه باربد و ...

کتاب نقد نگره توقع ندارد دیگران را تحت تاثیر مستقیم قرار دهد؛ همان طور که خود متقابلا از دیگران به طور مستقیم متاثر نمی‌شود. به طور کلی در هر جامعه‌ای منتقد اجتماعی، اقتصادی سیاسی و ادبی حرف خود را می‌زند. اگر گوش شنوایی بود که چه بهتر و اگر نبود یا علت به عدم تجربه در تعامل اجتماعی بر می‌گردد یا به ضعف نقد یا هر دو... کتاب نقد نگره، مجتهد جامع‌الشرایط و مبسوط‌الید نیست. مرکز و ملاک نظریه و پراتیک هم نیست. ایده‌ای را بر اساس نظریه در مورد یک متن مشخص مطرح می‌کند و  ...

میرزاده عشقی نامش « سید محمد رضا » فرزند « حاج سید ابوالقاسم کردستانی » ودر تاریخ دوازدهم جمادی الآخر سال 1312 هجری وقمری مطابق  1272 خورشیدی وسال 1893 میلادی در شهر همدان متولد شده است. سالهای کودکی را در مکاتب محلی واز سن هفت سالگی به بعد در آموزشگاههای «الفت » و «آلیانس » به تحصیل فارسی وفرانسه اشتغال داشته ، پیش از آنکه گواهی نامه از مدرسه اخیرالذکر در یافت کند، در تجارتخانه یک بازرگان فرانسوی به شغل مترجمی پرداخته ودر اندک زمانی زبان فرانسه را به خوبی در یافته و به شیرینی تکلم می کرد. دوره تحصیلی این شاعر جوان تا سن هفده سالگی بیشتر طول نکشید، شاید سبب واقعی آن همان طبع بلند، فکر تند وروح شاعرانه اش بوده است و ...

سیداشرف الدین قزوینی، معروف به گیلانی، فرزند سید احمد حسینی قزوینی، به سال ۱۲۸۷ هجری قمری در قزوین به دنیا آمده و شش ماهه بوده که یتیم مانده و در یتیمی ملک و مال و خانه اش را غصب کرده اند و او دچار فقر و تنگدستی شده است. در جوانی به عتبات رفته و چندی در کربلا و نجف زیسته اما شور میهن پرستی او را به ایران کشیده است. سید به قزوین آمده و از آنجا در بیست و دو سالگی به تبریز رفته و با پیری روشن شده است. دوره تحصیلات ابتدایی را در تبریز گذرانده و هیئت و جغرافیا و صرف و نحو و منطق و هندسه و علوم متداول دیگر را آموخته و چندی بعد به گیلان آمده و در رشت اقامت گزیده و از رشتیان نوازش ها و مهربانی ها دیده و نخستین شعرهای خود را همانجا سروده است.

در ادامه معرفي كتاب هاي رسيده، اين بار نمايشنامه «‌ ويولون هاتان را كوك كنيد »، نوشته « ويكتور هائيم » با ترجمه اصغر نوري، منتشر شده در نشر نيلا را خدمتتان معرفي مي كنم. هائيم دراين نمايشنامه با ترسيم فضايي بسته و دوزخي، انسان معاصر و زندگي او را ترسيم مي كند.
ویکتور هائیم متولد 1931 در حومة پاريس است. قبل از آغاز جنگ، پدرش به نانت نقل مكان كرد و ويكتور كودكي و نوجواني‌اش را در اين شهر گذراند. در طي جنگ، با اشغال اين شهر توسط آلمان‌ها، او به همراه خانواده‌اش سه سال پنهاني در شهر اُورني زندگي كرد و ...

هفتادمين شماره مجله بخارا با مقالاتي از شفيعي كدكني، ژاله آموزگار، عزت الله فولادوند، دكتر باطني، محمود دولت آبادي، داريوش شايگان،  محمد علي موحد، جمشيد ارجمند،انور خامه اي ، عبدالحسين آذرنگ و...  و با شعري منتشر نشده از سيمين بهبهاني منتشر شد و از روز يكشنبه 10 خرداد 1388 در دسترس علاقمندان قرار خواهد گرفت. در این شماره می خوانید:
يادداشت‌ سردبير
از اينجا و آنجا و ماجراهاي‌..../ علي‌ دهباشي‌  9
فلسفه‌
آرتور كوستلر  / جرج‌ ارول‌ / دكتر عزت‌الله‌ فولادوند  18
و ...

در ادامه معرفی کتاب هایی که تازگی ها به دستم رسیده این بار به سراغ نشر مشکی و آثار منتشر شده او می روم. این انتشارات با آن که زمان زیادی از حیات آن نمی گذرد، اما توانسته به مدد اندیشه و طبع هنری مدیر انتشارت؛ ساعد مشکی و طرح های لطیف و بی بدیلش جایگاه خوبی را در عرصه نشر کتاب پیدا کند. طرح هایی نو و تا حدی بدیعانه که سوای محتوای ارزشمند آثار، رنگ و بوی دیگری را ذهن مخاطب خودش می شاند. در این آشفتگی نشر و اتشارات و انتظارهای جانکاه و خانمانسوز! با طرح های بازاری و زرد، حقیقتا نشر مشکی متفاوت، جذاب و دوست داشتنی است. راهش استوار و هموار باد ...

بخش دوم آشنایی با هنر معاصر را در ادامه مطلب بخوانید ...

ويژه نامه نوروزي بخارا منتشر شد. این ويژه نامه در هشتصد صفحه صبح روز سه شنبه 27/12/87 در كتابفروشي هاي تهران و شهرستان ها توزيع خواهد شد.

 در اين شمارة بخارا براي اولين بار پنجاه شعر منتشر نشده از دكتر محمد رضا شفيعي كدكني منتشر شده است، همچنين به همراه اشعاري از سيمين بهباني و محمد علي سپانلو. در بخش ويژة فلسفه بخارا «جشن نامة دكتر داريوش شايگان» آمده است كه شامل مقالاتي از كامران فاني، بهاءالدين خرمشاهي،جواد مجابي، محمد منصور هاشمي، جمشيد ارجمند، بزرگ نادرزاد دربارة آرا و انديشه هاي داريوش شايگان  است و ...

كار چاپ كتاب «سيري در زندگي و آثار ايرج ميرزا» به پايان رسيده و قرار است 27 بهمن ماه (15 فوريه) در تهران به بازار كتاب عرضه شود. اين مجموعه با ويرايش علي دهباشي تدوين شده است و انتشارات اختران در 470 صفحه منتشر مي كند.
ايرج ميرزا را از زمرة شاعران برجستة عصر مشروطيت مي دانند. شايد بتوان وي را از شاعران مطرح دوران تجدد در ادبيات ايران نيز به شمار آورد. ايرج از زمرة معدود شاعراني است كه در هر نوع شعر كه دست به تجربه زده موفق بوده است. اما شعرهاي اجتماعي او جايگاه خاصي دارد. بقول يحيي آرين پور: در اين اشعار افكار دموكراتيك به خوبي انعكاس يافته و دردهاي جامعه مانند تزوير و دورويي، بيچارگي و ناداني مردم، عادات زشت و خرافات و تعصبات مذهبي، شديداٌ مورد انتقاد قرار گرفته است و نيز در شعر او جايگاه رفيعي براي بيان وضع نامطلوب زنان در جامعة ايراني اختصاص يافته كه با يك رشته از سخنان شاعر دربارة مادر و مهر مادري و اشعاري دربارة كودكان و نوباوگان تكميل مي شود و ... 

« شصت و هفتمين » شماره مجله بخارا منتشرشد. در یادداشت سردبیر با عنوان « ...و من بعد » مي خوانيم :

« ... و مِن‌ بعد اگر عمري‌ بود و مقدر افتاد كه‌  بخارا ادامه‌ يابد يادداشت‌هايي‌ با همين‌ عنوان‌ از سردبير خواهيد خواند.

دربارة‌ تأخير دو شمارة‌ اخير بخارا

ما هميشه‌ آرزومند بوديم‌ و هستيم‌ كه‌ مجله‌ به‌ موقع‌ و سروقت‌ منتشر شود. اما روزگار بر وفق‌ مراد نيست‌. عليرغم‌ تلاش‌ و كوششي‌ كه‌ مي‌كنيم‌، مشكلات‌ كار روز به‌ روز عرصه‌ را بر ما تنگتر مي‌كند.

افزايش‌ ناگهاني‌ ملزومات‌ چاپ‌ مجله‌ در اين‌ چند ماهه‌ از يكسو و بدحسابي‌ مشتركين‌ و نمايندگان‌  بخارا در شهرستانها از سوي‌ ديگر، ما را در شرايطي‌ قرار داد كه‌ عملاً ملاحظه‌ مي‌فرماييد. از نازل‌ترين‌ كاغذ موجود در بازار استفاده‌ مي‌كنيم‌ و دوستان‌ از اين‌ بابت‌ كه‌ صفحات‌ مجله‌ ناهمرنگ‌ است‌ گلايه‌ دارند. اما چه‌ مي‌شود كرد!؟ هر نوع‌ ارتقاء كيفيت‌ كاغذ ما را با رقمي‌ غيرقابل‌ باور روبرو مي‌سازد و ...  

یازدهمین شب شعر چشمه، ساعت 5 عصر یک‌شنبه، 29 دی 1387، در خانه‌ی هنرمندان ایران برگزار می‌شود.

این جلسه به شاعران بی‌کتاب اختصاص دارد. در میز مطبوعاتی حسن کیائیان و علی باباچاهی به همراه کبوتر ارشدی بحثی پیرامون نشر کتاب شعر شکل می‌دهند. در بخش بعدی بهروز احمدزاده، مهدی ایمانی‌مهر، محمود بهرامی، معصومه داوودآبادی، رسول رخشا، آرش سالار، بنفشه فریس‌آبادی، علی مسعودی‌نیا و حسن ملایی شعرخوانی می‌کنند.

احمد پوری در میز ترجمه‌ی این شب درباره‌ی زندگی و شعر کارل سندبرگ، شاعر آمریکایی، صحبت می‌کند. شاعر مهمان نشر چشمه هوشیار انصاری‌فر است و شعرخوانی او بخش پایانی شب شعر.

شب محمد علي كشاورز به همت مجله بخارا برگزار مي شود.

علي دهباشي در راستاي برگزاري شب هاي بخارا، شب كشاورز را در فرهنگسراي نياوران برگزار مي كند. در اين شب ضمن تجليل از نيم قرن فعاليت هنري محمدعلي كشاورز، زندگي‌نامه‌ي هنري او؛ كتاب «اكسير عشق» به قلم اعظم كيان‌افراز و ياسين محمدي، منتشر شده در نشر افراز، رونمايي خواهد شد.

در اين مراسم ، رضا سيدحسيني، اسماعيل شنگله، محمد صنعتي و علي دهباشي درباره‌ي وجوه گوناگون زندگي و آثار او سخنراني مي‌كنند و فيلم مستندي از زندگي اين هنرمند و بخش‌هايي از نقش‌هايي كه او بازي كرده است، به نمايش درمي‌آيد. اين مراسم عصر سه‌شنبه، سوم دي‌ماه از ساعت 16 در فرهنگسراي نياوران برگزار خواهد شد.

نخستين كتاب مصور چاپ سنگي براساس تحقيقات سعيد نفيسي، ليلي و مجنون مكتبي شيرازي بود كه در 1259 هجري قمري (1843 م) به خط بهرام بن اسماعيلي اردبيلي چاپ شد و داراي چهار تصوير بود. تا نيمه قرن 14 هجري قمري (20 م)‌تعداد پرشماري از اين كتاب هاي مصور عرضه گشت؛‌ چنانكه روي هم رفته مي توان از بيش از صد اثر متنوع در صدها چاپ گوناگون سخن راند. در ضمن كتاب هاي چاپ سنگي بسيار ارزان بهاتر و دست يافتني تر از نسخ خطي گرانبهايي بودند كه قبلاً تهيه مي شد. اين واقعيت باعث گرديد تا از تصويربرداري چاپ سنگي هم نوعي هنر عامه پسند،‌ پديد آيد. اين هنر همچون كاشي كاري ها ياگچ بري ها كه در معرض ديد همگان بود، در آشنا ساختن توده مردم با الگوهاي شمايل سازي و عنوان مضاميني تثبيت گشته،‌ در ادب فارسي سهم مؤثر داشت.
گونه هاي مصور كتاب هاي چاپ سنگي در ايران دوران قاجار كه عبارتند از: كتاب هاي مصور ادبي،‌ كتاب هاي مصور مذهبي،‌ كتاب هاي عاميانه مصور،‌ كتاب هاي علمي و تاريخي مصور،‌ كتاب هاي مصور كودكان و نوجوانان،‌ ترجمه كتاب هاي فرنگي و ...

علی دهباشی از آن دسته آدم هایی است  که هیچ احتیاجی به معرفی ندارد. او با کارنامه درخشان روزگار رفته عمرش، جایگاه رفیع و مانایی در فرهنگ  هنر و ادبیات سرزمین من دارد. علی دهباشی با شبهایش( شبهای بخارا) جانی تازه را به این برهوت فرهنگی و انفعال حرکت های جمعی فرهنگی سرزمین ما داده است. او این جریان را دست خالی، به مدد اعتبار چندین ساله اش در فرهنگ و ادبیات بوجود آورده، شب های فرهنگ ما را مهتابی کرده است. این نکو داشت مجازی نه در حد او که تنها یک ارادت خالصانه به اندیشه و راه و منش دهباشی و دهباشی گونه  اندیشان! است.

نهمین نشست شب‌های شعر چشمه به شعر سپید اختصاص دارد. ابتدا میز مطبوعاتی پیرامون این شاخه از شعر نو با حضور پروین سلاجقه و کبوتر ارشدی شکل می‌گیرد و در ادامه کیومرث منشی‌زاده، فرخنده حاجی‌زاده، شهاب مقربین، محمد آزرم، علیرضا بهنام، بهاره رضایی، عاطفه چهارمحالیان و گروس عبدالملکیان شعرخوانی می‌کنند.
در میز ترجمه صحبت‌های احمد پوری درباره‌ی شعر و زندگی آنا آخماتووا ـ شاعر روس ـ را می‌شنویم.شاعر مهمان این ماه نشر چشمه حافظ موسوی است.
شب شعر، یک‌شنبه 28 مهر 1387 از ساعت 5 الی 7 بعدازظهر در تالار ناصری خانه‌ی هنرمندان ایران برگزار می‌شود.

اردشیر محصص یکی از نام آوران عرصه کاریکاتور و هنرهای تجسمی، شامگاه پنجشنبه 18 مهرماه 1387  در سن 70 سالگی، در تنهایی خویش در شهر نیویورک در حالی که سال ها با بیماری خود دست و پنجه نرم می کرد، چهره در خاک کشید و دنیا را با آدم هایش تنها گذاشت.
« اردشير محصص در 18 شهريور 1317 در رشت‌ از مادري‌ شاعر و پدري‌ قاضي‌ به‌ دنيا آمد. او در مصاحبه‌اي‌ گفته‌: »هميشه‌ دوست‌ دارم‌ سنم‌ را دو سال‌ كمتر از آنچه‌ هستم‌ به‌ ديگران‌ بگويم‌ و شايد اين‌ موضوع‌ در اينجا هم‌ صدق‌ كرده‌ باشد».
اردشير در بين‌ 4 فرزند خانواده‌ )سه‌ پسر و يك‌ دختر( كوچكترين‌شان‌ بود. مادر او سرور )مهكامه‌( محصص از شاعران‌ نامي‌ ايران‌ و از دوستان‌ صميمي‌ پروين‌ اعتصامي‌ بود. او شش‌ سال‌ بعد از پروين‌ به‌ دنيا آمد و به‌ دليل‌ فرهنگي‌ بودن‌ خانواده‌ در سن‌ 10 سالگي‌ شروع‌ به‌ سرايش‌ شعر نمود و...

نخستين تصوير مندرج در مطبوعات ايران، نشان دولتي عهد قاجار است و اين نشان در اولين روزنامه  به مفهوم امروزين، ‌مشهور به « كاغذ اخبار»  به صورت چاپ سنگی نقش بسته است.  چاپ و انتشار اين اولين روزنامة فارسی در ايران در سال چهارم  حكومت محمد شاه (روز دوشنبه 25 محرم سال 1253 هـ. ق )  توسط « ميرزا صالح شيرازی »  و در تهران انجام گرفت. محتوای اين روزنامه عمدتاً خبری بود و تنها تصوير اين نشريه ، نشان دولتي ايران، شير با شمشير  و خورشيد بود كه در سرلوحه صفحة اول آن قرار می گرفت و...

حضور در مجموعه فرهنگی هنری صبا باعث شده تا با هنرمندانی هم نفس شوم كه در گمنامی خودشان، نام هایی بزرگ را پس کارهای خود در آینده به ذهن من مخاطب می رساند. هنرمندانی که اکثرا در حیطه هنرهای تجسمی فعال بوده و در زمینه  و تخصص خود استادی هستند بی نشان! در حد توان خود و در حد ادای وظیفه نسبت به جان مطلب آثارشان هر از چند گاهی نیم نگاهی به آنان خواهم داشت. باشد که قدمی در جهت ارزش گذاری رنج مدام و مادام خلق آثارشان برداشته باشم. صابر سلیمانی از آن همه فن حریف هایی است که در تمام زمینه های طراحی و نقاشی و حجم سازی فعالیتی مستمر داشته و به عنوان کارشناس هنری آثار در مجموعه فرنگی هنری صبا ( فرهنگستان هنر ) مشغول به کار است. حرفها و نقد های زیادی درباره آثارش دارم که در مجالی دیگر به آن خواهم پرداخت و...   

شب های بخارا :
مجله بخارا  كه پيش از اين شب هايی همچون شب مولانا، شب ملك الشعرای بهار و شب فريدون مشيری را برگزار كرده، اينك شصت و دومين شب از شبهای بخارا را به بزرگداشت محمد حقوقی اختصاص داده است.
محمد حقوقی هفتاد سالگي را پشت سر گذاشت، نام حقوقی با شعر ايران بويژه شعر مدرن ايران سالهاست كه گره خورده است. تلسط حقوقی بر ادبيات كلاسيك ايران و آشنايی او با مكتب های نقد ادبی مغرب در آثار پژوهی حقوقی و سروده هايش منعكس است. بدون ترديد كتابها، مقالات و سخنرانی های محمد حقوقی در نقد و تئوريزه كردن قوانين شعر معاصر ايران ماندگار باقی خواهد ماند. او از بنيان گذاران جنگ اصفهان بود كه در كنار ابوالحسن نجفی و...

نگاهی کوتاه به زندگی و جهان بینی «  گراهام گرین » :« اگر کسی زمانی تصمیم بگیرد بیوگرافی من را بنویسد، کار بسیار پیچیده و گمراه کننده ای ر انتخاب کرده است »، و « نورمن شری » این وظیفه سخت را بر عهده گرفته  و با مجوز رسمی گرین، کتابی با عنوان « زندگی گراهام گرین » را در دو هزار صفحه تألیف کرد. جلد سوم این کتاب پانزده سال بعد از انتشار جلد اول و سی سال بعد از آن که گرین، شری را به عنوان زندگینامه نویس خویش پذیرفت، به چاپ رسید. گرین در دوران نویسندگی خود، بیست و شش رمان نوشت و همچنین در زمینه داستان کوتاه، نمایشنامه، فیلمنامه، شرح حال نویسی و سفرنامه ها هم تجربیاتی کسب نمود. گرین در بستر مرگ دیگر محققان را تا قبل از به اتمام رساندن پروژه شری، از اعلام کارهای چاپ نشده اش منع نموده و از شری قول گرفت تا توصیف مکان هایی چون : مکزیک، لیبریا، کوبا، ویتنام، جزیره هائیتی، کنگو و ... هر مکانی  را که او کار بزرگی را بر اساس آن تنظیم کرده با نهایت وسواس، درست همانطور که او این روش را در داستان هایش تجربه کرده بود، توصیف نماید و...

سیمیا؛ یک پشنهاد با تأخیر دیگر برای اهالی نمایش : علی دهباشی در بخشی از سرمقاله خود با عنوان « بيضايی و تئاتر ملی » چنين می نويسد: « نام بهرام بيضايی كه كارنامه هنری اش به نيم قرن می رسد، بيش از هر نمايشنامه نويس ديگری با تئاتر ملی ايران گره خورده است. رويكرد بيضايی با تئاتر ملی رويكردی نه صرفا از سر احساس و عشق به سرزمينش بلكه پاسخ به ضرورتی اجتناب ناپذير بوده است. بيضايی بيش از هر نمايشنامه نويسی دغدغه نمايش ايرانی داشته و در پی آن بوده تا آنچه اجرا می شود به دل مردم راه يابد اما هرگز نخواسته و بر سر آن نبوده تا برای دست يابي به چنين هدفی حدی برای فهم مردم تعريف و معلوم كند. او از آن دسته هنرمندانی است كه هرگز فرهنگ متوسط را تاب نياورده و همين بيانگر حرمت او به مخاطب خود است. در واقع با نگاهی به نمايشنامه های بيضايی، خواه آنها كه بر صحنه تالارهای نمايش ايران به اجرا درآمدند و خواه آنها كه بدون اجرا منتشر شدند و... 

در این روزگار پر سر و صدا و پر هیاهو ی وطن، با این موسیقی های گوش خراش، با آن ژست های مکش مرگ ما ی خوانندگانش، با سبک و ها و « استایل هایی »! که از رپ و هوی متال و ... ناشیانه تقلید شده، با تهی ترین ترانه ها و شعرهای جهان، مطمئنا یک موسیقی آرام و ناب با شعرهایی که عاشق ترین شاعران وطن سروده اند، غنیمتی است بی حد و حصر که نباید به این راحتی ها از دستش داد. ری را ی سهیل نفیسی هم جزو معدود کارهایی است که بعد از آن  سفر فرنگ بد جوری به روح و جانم نشسته و سکوت و سکونی موقت را در این هیاهوی روزمره گی ها به من هدیه می کند. سهیل نفیسی روزگار خوشی را در ذهن من و نسل من خواهد داشت اگر کمی به خودش و آرمان سازش احترام بگذارد و فرجامش نشود فرجام کسانی چون ...

گروه انسان شناسی هنر فرهنگستان هنر با همكاری انجمن جامعه شناسی ايران ، مجله بخارا و انجمن دوستی ايران و فرانسه « شب پير بورديو » را در ساعت پنج بعد از ظهر يكشنبه پنجم اسفند ماه در مركز هنر پژوهی نقش جهان ( خيابان ولی عصر ـ ضلع جنوبی پارك ساعی ـ جنب شهر كتاب ) برگزار می كند. در « شب بورديو » درباره زمينه های انديشه های بورديو بحث خواهد شد . سخنرانان اين مراسم : دكتر بهمن نامور مطلق ، علی دهباشی ، كريستيان برومبرژه ، دكتر شهرام پرستش ، دكتر سارا شريعتی ، دكتر سهراب فتوحی و دكتر ناصر فكوهی خواهند بود. همچنين در بخشی از اين مراسم فيلم مستندی از زندگی اين متفكر معاصر فرانسوی به نمايش درخواهد آمد. پير بورديو كه در 1930 در شهر كوچك دانكن فرانسه به دنيا آمد در 1955 دكترای خود را در رشته فسلفه گرفت و نخستين آثارش را به بررسی تغييرات اجتماعی در الجزاير اختصاص داد. تأثير بورديو بر جامعه شناسی مدرن بسيار قابل بحث است. نظريه های او در روش شناسی مورد توجه عموم جامعه شناسان قرار گرفته است. بورديو در ژانويه 2002 چشم از جهان فروبست .

کتاب به دست، نشسته پشت میزی یا لم داده توی صندلی راحتی، یکی از زیباترین مناظر جهان است. صفحه به صفحه می خوانیم و ورق می زنیم، فارغ از چند و چون این زندگی روزمره و به دور از صداهای گوش خراش این جهان، در زندگانی موجود این  کتاب غرق می شویم و چون سر بر می آوریم خود را و  جهان را بهتر و عمیق تر شناخته ایم.

« خانواده تیبو » اثر روژه مارتن دوگار به ترجمه ابوالحسن نجفی لذتی چنین را فراهم می کند. ماهی، و اگر به  خست ورق بزنید، چند ماهی خلوتتان را پر خواهد کرد و حاصل شاید این باشد که با زندگانی خانواده  ای در آغاز این قرن آشنا شوید و با این قرن که ما در پایان آنیم.

راستی  که زیب است وقتی پشت میزی می نشینید یا در صندلی راحتی لم می دهید و  کتابی را صفحه  به صفحه ورق می زنید، به ویژه  اگر کتابی باشد مثل « خانواده تیبو » که اگر فقط چند صفحه از آن را بخوانید، با دریغ به زمین  خواهید گذاشت و فردا در التهاب خواهید بود که کی باز به دستش می گیرید و ورق می زنید.

 

هوشنگ گلشیری

مسابقه‌ی بزرگ داستانک های فارسی :

 به هستی بنگريم و لحظه‌های ناب و ساده ی زندگی را کشف کنيم.

در دويست و ششمين نشست هفته كانون ادبيات ايران، محمدرضاگودرزی درباره مجموعه « تا مقصد مي خوابم، بدارش نکن » نوشته ی جواد عاطفه گفت : داستان های اين مجموعه مدرن اند. اما اينجا داستان محو است و با طرح سرو كار داريم. گودرزی وجوه مشتركی را برای داستانها بيان كرد. يكي از آن ها عدم تعين راوی بود. چرا كه به اعتقاد او راوی ها به جايگاه خودشان در جهان اطمينان ندارند و از اطلاق "من" به خود سرپيچی می كنند. دوم اين كه وجه شعری داستانها برجسته است .توصيفها انتزاعی اند و تصويری نيستند. گودرزی به نفوذ در ذهن هم اشاره كرد كه باعث می شود جملات بلند باشند و اينجا مثال فاكنر را زد كه به شيوه روان شناسی ذهنی می نويسد و همينگوی كه به شيوه روان شناسی رفتاری و...

خود نوشت جلال آل احمد :
در خانواده اى روحانى (مسلمان - شيعه) برآمده ام. پدر و برادر بزرگ و يكى از شوهر خواهرهايم در مسند روحانيت مردند و حالا برادرزاده اى و يك شوهر خواهر ديگر، روحانى اند و اين تازه اول عشق است.كه الباقى خانواده همه مذهبى اند. با تك و توك استثنايى. برگردان اين محيط مذهبى را در« ديد و بازديد» مى شود ديد و در « سه تار» و گله به گله در پرت و پلاهاى ديگر. نزول اجلالم به باغ وحش اين عالم در سال ۱۳۰۲ بى اغراق سر هفت تا دختر آمده ام. كه البته هيچ كدامشان كور نبودند. اما جز چهارتاشان زنده نمانده اند. دو تا شان در همان كودكى سر هفت خان آبله مرغان و اسهال مردند و يكى ديگر در ۳۵ سالگى به سرطان رفت. كودكيم در نوعى رفاه اشرافى روحانيت گذشت. تا وقتى كه وزارت عدليه « داور» دست گذاشت روى محضرها و پدرم زير بار انگ و تمبر و نظارت دولت نرفت و در دكانش را بست و قناعت كرد به اين كه فقط آقاى محل باشد. دبستان را كه تمام كردم ديگر نگذاشت درس بخوانم كه : « برو بازار كاركن » تا بعد ازم جانشينى بسازد و من بازار را رفتم. اما دارالفنون هم كلاس هاى شبانه باز كرده بود كه پنهان از پدر اسم نوشتم. روزها كار؛ ساعت سازى، بعد سيم كشى برق، بعد چرم فروشى و از اين قبيل و شب ها درس و با درآمد يك سال كار مرتب، الباقى دبيرستان را تمام كردم و...

اولين یاداشت سردبیر؛ احمد شاملو در کتاب جمعه : روزهای سیاهی در پیش است. دوران پر ادباری که، گرچه منطقا عمری دراز نمی تواند داشت. از هم اکنون نهاد تیره ی خود را آشکار کرده است و استقرار سلطه ی خود را بر زمینه ئی از نفی دموکراسی، نفی ملیت، و نفی دستاورد های مدنیت و فرهنگ و هنر می جوید.
اين چنین دورانی به ناگزیر پایدار نخواهد ماند، و جبر تاریخ، بدون تردید آن را زیر غلتک سنگین خویش در هم خواهد کوفت. اما نسل ما و نسل آینده، در این کشاکش اندوهبار، زیانی متحمل خواهد شد که بی گمان سخت کمر شکن خواهد بود. چرا که قشریون مطلق زده هر اندیشه ی آزادی را دشمن می دارند و کامگاری خود را جز به شرط امحاء مطلق فکر و اندیشه غیر ممکن می شمارند. پس نخستین هدف نظامی که هم اکنون می کوشد پایه های قدرت خود را به ضرب چماق و دشنه استحکام بخشد و ...

 آخرين دفاعيات دکتر محمد مصدق :

پس ازپنجاه سال مطالعه و تجربه به اين نتيجه رسيدم که تامين آزادی و استقلال ممکن نيست مگر اینکه ملت ايران بر مشکلاتی که در راه سعادت و عظمت خود دارد غلبه کند و برای نيل به اين منظور تا آنجا که توانستم کوشيدم. راست است که می خواهند سرنوشت من و خانواده ام را درس عبرت برای ديگران کنند؟ ( در اينجا حالت گريه به آقای دکتر مصدق دست داد) ولی من مطمئنم که نهضت ملت ايران خاموش شدنی نيست و هرگز فراموش نکنند که سرنوشت افراد در مقابل حيات و استقلال ملل بی ارج و بی ارزش است و تنها آرزويم اين است که ملت ايران اهميت نهضت ملي خود را به خوبی درک کنند و به هيچ صورت از تعقيب راه پر افتخاری که رفتند، دست نکشند. اميدواريم که تمام طبقات وآحاد و افراد از يير و جوان در هر مسلک و مذهب و دين در هر شغل و مقام اين معنا را به خوبی درک کنند و... 

 گنجنامه، كهن‌ترين سند مكتوب تمدن ايرانی شامل دو سنگ نبشته به خط میخی بازمانده از دوران هخامنشی، در فاصله پنج کیلومتری غرب همدان بر کنار معبر قدیمی همدان به شهر  های غربی کشور است. سنگ نبشته‌هاي باستاني گنج نامه در مسير يكي از شعبات اصلي راه شاهی قرار داشته كه در عهد هخامنشيان، هگمتانه پايتخت تابستانی شاهان هخامنشی را از سویی به غرب و جنوب كشور و از سویی دیگر به بابل و مرکز بین النهرین مرتبط می ‌ساخت و از راههای پر رفت و آمد و امن دوران باستان محسوب می ‌شد. این راه به جهت ختم به بابل راه مقدس هم محسوب شده و به همین علت اين مكان محل مناسبی بود تا شاهان هخامنش با ایجاد سنگ نگاشته مجد و عظمت خود و نیاکانشان را به رهگذران و آیندگان گوشزد نمایند. دو دستور شاهی نقر شده در این مکان، يكي سنگ نبشته داريوش كبير (‌٥٢١-486 پيش از ميلاد) و ديگری كتيبه خشايارشاه (‌٤٨٦-465 پيش از ميلاد) در سمت راست آن و كمي پايين تر از كتيبه نخست قرار دارد. كتيبه‌های مذكور به سه زبان پارسی باستان، عيلامی و بابلی هر كدام در ‌٢٠ سطر و از چپ به راست و به خط ميخی كنده شده‌اند.  بلندی حروف ميخی بين شش تا هفت سانتی متر است. متن كتيبه‌ها مشابه يكديگر هستند؛ جز آن كه در يكی نام داريوش و در ديگری نام خشايار شاه آمده است و هر دو متضمن ستايش اهورامزدا و معرفی اصل و نسب شاهان است و...

باید منشاً پيدايش نمايش در آذربايجان را سالها قبل از ميلاد بدانيم؛ يعنی، زمانی که تمدن در اين ناحيه شکل گرفت. بشر از ابتدای شکل گيری تمدنها هميشه مراسمی برای بزرگداشت آداب و رسوم خود داشته است و درحقيقت، اين مراسم شکاهای نخستين نمايشهای امروزی است، به اين ترتيب با بررسيهای دقيق شکلهای ابتدائی مراسم نمايشی را می توان در آذربايجان يافت. اين کار با کوششهای باستان شناسانه از اشيا ء و ظروف کشف شده، طرحها و شکلهای روی ظروف و ديواره غارها و شناسائی می شود. آثار تاريخی نيز گواه وجود اين گونه مراسم هستند که خود نياز به بررسی مستقلی در حوزه اساطير و فولکلور اين منطقه دارد. در آذربايجان تعزيه به عنوان صفويه مطرح می شود- در اين دوره است که تعزيه حالت نمايشی به خود می گيرد و رفته رفته کامل تر می گردد. مخصوصاً در دورهء قاجار رشد و گسترش بيشتری می يابد. انقلاب مشروطيت و ارتباط بيشتر با غرب در تعزيه هم اثر منفی می گذارد و تا حدودی آن را تضعيف می کند. با ظهور رضا خان و گرايش روزافزون به غرب، تعزيه و ساير مراسم عزاداری مورد بی مهری قرار می گيرد. بجز تعزيه و بعضی مراسم آييني( نقالي، خيمه شب بازی و ...) که شکل نمايشی داشته اند، نمونه نمايشی ديگری در آذر بايجان يافت نمی شود، تا اينکه نمايش به شيوهء جديد که درغرب معمول بود ، در اين ديار قوت می گيرد. اين گونه نمايش در آذربايجان به علت نزديکی به ماورای قفقاز و از آن طريق به اروپا، زودتر از بقيهء مناطق ايران نشو ونما می کند و... 

گفتگوی سيروس علی نژاد با صفدر تقی زاده :
من خيلی اتفاقی به کار ترجمه رو آوردم. ماجرا از اين قرار بود که زمانی که در آموزشگاه فنی آبادان (بعدها دانشکده نفت آبادان) بودم، رسم بر اين بود که در پايان هر دوره تحصيلی رشته های فنی مهندسی، مراسم فارغ التحصيلی با شکوهی برگزار می کردند. در مراسم فارغ التحصيلی آموزشگاه فنی آبادان، نام شاگردان اول و دوم و سوم هر دوره را هم اعلام می کردند و آنها را برای ادامه تحصيل به کشور انگليس می فرستادند.
در اين جشن ضمن اجرای برنامه های متنوع، غالباً نمايشنامه کوتاهی هم روی صحنه اجرا می شد. آن سالها مسئول اجرای نمايش يکی از معلم های زبان انگليسی ما بود به نام مستر فريمن که اهل ادبيات و بخصوص تأتر بود و عضو «انجمن تأتر کوچک» آبادان، انجمنی که اعضايش بيشتر کارکنان انگليسی شرکت نفت بودند.
مستر فريمن از ميان شاگردان کلاس انگليسی سه نفر را انتخاب کرد که در يک نمايش نقشی ايفا کنند: محمدعلی صفريان، علی لياقتی و من. نمايش مورد توجه حضار قرار گرفت. حضار بيشتر از پدر و مادرها و بستگان نزديک دانشجويان و البته مقامات فرهنگی و دولتی و شرکت نفت بودند. بعد پيشنهاد شد که نمايش به زبان فارسی هم اجرا شود و گفتند چه کسانی مايلند نمايش را به فارسی ترجمه کنند. من و صفريان که ديگر دوست نزديک شده بوديم داوطلب شديم و با هر زور و زحمتی بود نمايشنامه را ترجمه کرديم که در مراسم ديگری به زبان فارسی هم اجرا شد و ما را تشويق کردند و همين امر موجب شد که از آن پس ما بطور مشترک به کار ترجمه ادامه بدهيم و ...

صد و پنج سال از عمر این طلایی ترین و مهم ترین جایزه  ادبی و ... می گذرد و سهم ادبیات سرزمین من از این همه جایزه و سال هیچ است و هیچ. سایه و نسیم آن گهگاه بر سر این ادبیات گذر کرده اما مانا و  ماندگار نشده راهش را به  خاطر این سیاست کثیف همه گیر و همه جایی به سوی سرزمینی دیگر کج کرده و ما مانده ایم حسرتی که چون زخم های کور هدایت چون خوره روحمان را می خورد. سوال این است که  آیا ما در تمام این سالها اثری در خور و اندازه آثار برنده نداشته ایم؟!

جواب هر چه باشد صورت مسئله تغییر نخواهد کرد و ما هیچ سهمی از این زرین گریزان نداشته و نداریم. دنیا نه به کام که تلخکام ادبیات ما است و ... .

گفتگوی سیروس علی نژاد با ابراهیم گلستان :

ابراهيم گلستان هزار کار کرده است. از دوره دانشجويی وارد حزب توده شده، در حزب توده به نوشتن مقالات و به کار اداره روزنامه پرداخته، سالی به مازندران رفته و به فعاليت حزبی بين کارگران اشتغال ورزيده، بعدها که از حزب بريده به آبادان رفته و در اداره انتشارات شرکت نفت کار روزنامه­نگاری را به نوعی ديگر تجربه کرده، از آنجا به کار عکاسی و فيلمبرداری و خبرنگاری برای تلويزيون های خارجی پرداخته، سپس به روابط عمومی و انتشارات شرکت نفت در تهران رفته، برای راديو ايران برنامه ساخته، استوديو گلستان را بنا گذاشته، توی فيلم، مقاله، قصه، ترجمه و هزار کار ديگر غرق شده است.
وقتی زندگی­اش را از سر تا ته مرور می کنيم می بينيم در تمام زندگی چندان مشغول بوده که نمی­توان فهميد پس کی وقت کرده قصه­هايش را بنويسد. چون با اين پرسش مواجه می شود بی اعتنا می گويد: «همان وقت­ها که نوشتم، زياد هم ننوشتم.» و... 

مرگ شاعر کولی ها، فدریکو گارسیا لورکا از آن معما های حل نشده ای است که چرایی و چگونگی اش تا به امروز در هاله ای از ابهامات باقی مانده. این روایت هم یک روایت از این دست است که چگونگی وعلت مرگ لورکا ی بزرگ را به مدد کلمه تصویر می کند. به دلیل نبود مدارک کافی در اثبات این تعریف ها و تفسیر ها تنها می توان به روایت ها به عنوان و نگاهی حماسی، میهنی نظر کرد. چه بسا داستان طور دیگری باشد. لورکا که از مرگ ساده و دهشتناک دوست ورزا بازش ایگناسیو سانچز چنان حماسه جاوددانی را خلق کرد، حال خود در حماسی ترین حالت در روایات مختلف زندگی با ذلت را به مرگی اساطیری تاخت  می زند.

«... بالدس با حرکت خشک سبابه‌ی خود عينک دوديش را به بالاي پيشاني راند. نگاهي بي‌رنگ داشت با خيره‌گی ِ خاص چشم خزنده‌گان و پلک‌هايی پُر از رگ‌های برجسته.

ــ خوب، گارسيا لورکا، اين که امروز خودتان را در برابر يکی از افراد سابق گارد سيويل می ‌بينيد چه اثری در شما مي‌گذارد؟

شاعر برای نخستين بار در زندگي کلمه‌يی پيدا نکرد...

برگردان : احمد شاملو

روزها چه زود، عمر می گذرد. از دیروز به امروز می رسیم، تمام یادها و خاطرات در دیروز ما جا مانده، بیهوده امروز را از پی دیروز مان می گردیم، بی آنکه نشانی از رفته ها بیابیم امروز هم گم می شود در   فردا ها. 

می دانی که هر کس را نمی توانی به خودت، فکرت و زندگی ات راه دهی اما هستند کسانی که از تو و فکر و روحت گذشته از تو به تو نزدیکتر می شوند. با آنها هم  نفس در این زمانه ی روان و رونده می روی  تا به امروز که زمانه فاصله ها را قد یک دنیا  بیشتر کرده و از خودت که به خودت نزدیک بود دور و دورتر می شوی.  دنیا نه به كام است که تلخکامی از عمر رفته و   با تصویر دیروز در ذهنت از امروز می گذری به امید فردا.

همه چیز از یک معرفی و سفارش شروع شد. سفارشی که شاید خودم هم باورم نمی شد به این جا ختم شود. البته ختم که نه بلکه آغازی است برای او، برادرم که چنان پیگیر و سخت کوش در راه  خود قدم بر می دارد که افق های روشن و آینده ای ، به قول قدیمی ها خیر را برایش متصورم.